Ауыз қуысының шырышты қабығының және еріннің қызыл шекарасының ісік алды зақымдануының таралуы: әдебиеттерге шолуҢ ТАРАУЫН ЗЕРТТЕУ(ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ НЕГІЗІНДЕ)
DOI:
https://doi.org/10.52532/2521-6414-2025-4-78-597Кілт сөздер:
қатерлі ісікке дейінгі аурулар, лейкоплакия, онкологиялық сақтық, қысым жарасы, онкоскрининг, аутофлуоресценцияАңдатпа
Өзектілігі: Жақ-бет аймағындағы онкологиялық аурулардың жиілігі жыл сайын артып келеді. ДДҰ мәліметтері бойынша қатерлі ісіктерді кеш диагностикалаудың негізгі себептері болып табылады; пациенттердің уақтылы медициналық көмекке жүгінбеуі, аурудың асимптоматикалық ағымы, сондай-ақ онкологиялық сақтық қағидаттарын сақтамауды қоса алғанда, медициналық қателіктер. Ауыз қуысының қатерлі ісіктері негізінен тіндердегі ұзақ мерзімді патологиялық өзгерістердің, мысалы, әртүрлі этиологиялардың созылмалы қабыну процестерінің және дискератоздың фонында дамиды, олар қатерлі ісікке дейінгі зақымданулар ретінде сипатталады. Осы уақытқа дейін ауыз қуысының шырышты қабығының және еріннің қызыл шекарасының қатерлі ісікке дейінгі ауруларының таралуы толық зерттелмеген. Стоматологтардың қатерлі ісікке дейінгі жағдайлар мен олардың белгілері туралы хабардарлық деңгейі жиі жеткіліксіз, бұл мұндай науқастармен уақтылы диагностика және жұмыс істеу тактикасы тұрғысынан біліктілікті арттыруды талап етеді. Сонымен қатар, ауыз қуысының шырышты қабығының және еріннің қызыл шекарасының ауруларына онкоскринингті енгізу мәселесі өзекті болып табылады.
Зерттеудің мақсаты – алдын алу саласындағы басым бағыттарды анықтау мақсатында ауыз қуысының шырышты қабығының және еріннің қызыл шекарасының қатерлі ісікке дейінгі ауруларының таралуын зерттеу.
Әдістері: Зерттеу тақырыбы бойынша әдеби деректерді іздеу PubMed, Scopus, Cyberleninka ғылыми платформаларында, сондай-ақ бірқатар мамандандырылған медициналық және ғылыми журналдарда жүргізілді. Талдау 2015-2025 жылдар аралығында жарияланған басылымдарды қамтыды. Сонымен қатар, таңдалған мақалалардағы библиографиялық сілтемелерге талдау жасалды. Таңдалған ғылыми жұмыстар негізгі тақырыптық блоктар бойынша талданды және жіктелді: этиология, патогенез, қатерлі ісікке дейінгі аурулардың диагностикасы және алдын алу. Іріктеуге орыс және ағылшын тілдерінде ұсынылған ауыз қуысының қатерлі ісігі және қатерлі ісік патологиялары тақырыбына байланысты басылымдар енгізілді. Берілген кезеңнен тыс материалдар, сондай-ақ дәлелді базасы жеткіліксіз Жарияланымдар (тезистер, оқшауланған клиникалық жағдайлар) алынып тасталды. Барлығы 83 дереккөз таңдалды, оның 44-і әдеби шолуға енгізілген.
Нәтижелері: Ауыз қуысының шырышты қабығында және еріннің қызыл шекарасында созылмалы қабыну және дискератотикалық өзгерістері бар науқастар санының артуы, сондай-ақ қатерлі ісікке дейінгі патологиялардың "жасару" үрдісі байқалады.
Қорытынды: талдау деректері қатерлі ісіктермен сырқаттанушылықты азайту мақсатында ерте диагностикалық жүйелерді жетілдіру, профилактикалық бағдарламаларды әзірлеу және тіс дәрігерінің қабылдауында қатерлі ісік туралы хабардарлықты арттыру қажеттілігін растайды.