Өкпе қатерлі ісігі кезінде хирургиялық емнен кейінгі жедел қалпына келу (ERAS): дәлелді негіз, мәселелер және Қазақстанда енгізу мүмкіндіктері.

Аңдатпа

Өзектілігі: Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) және Fast-Track реабилитация тұжырымдамасы хирургиялық стрессті азайтуға, асқынулардың жиілігін төмендетуге және науқастардың функционалдық қалпына келуін жеделдетуге бағытталған көпсалалы заманауи периоперациялық басқару моделін білдіреді. Торакалды хирургияда ERAS қағидаттарын енгізу периоперациялық кезеңнің барлық сатыларын қамтиды — прехабилитация кезеңінен бастап минималды инвазивті технологияларды қолдану, мультимодальды анальгезия, ерте мобилизация және тамақтануды оңтайландыруға дейін. Дәлелденген тиімділігіне қарамастан, Қазақстанда жедел қалпына келу элементтері фрагменттік түрде ғана қолданылады, ал тұжырымдаманың өзі кәсіби ортада жеткілікті деңгейде талқыланбайды. Осы тақырып бойынша әдебиеттерге шолу жүргізу — ұлттық денсаулық сақтау жүйесінде ERAS қағидаттарын бейімдеу мен енгізуге қажетті ғылыми және клиникалық базаны қалыптастырудың алғашқы қадамы болып табылады.

Зерттеу мақсаты: Хирургиялық емделіп жатқан ұсақжасушалы емес өкпе обыры бар науқастарда Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) және Fast-Track реабилитация тұжырымдамасы бойынша заманауи ғылыми деректерге талдамалық шолу жүргізу.

Материалдар мен әдістер: Әдебиеттерді іздеу PubMed, PubMed Central, Scopus және Google Scholar халықаралық библиографиялық дерекқорларында өкпе обыры, ERAS, Fast-Track және өкпе резекциялары терминдерінің комбинацияларын қолдану арқылы жүргізілді. Бастапқы іздеу нәтижесінде 300-ден астам жарияланым анықталды. Қайталанатын деректерді алып тастағаннан және енгізу критерийлеріне сәйкес келмейтін жұмыстарды алып тастағаннан кейін, қорытынды аналитикалық шолу үшін 28 дереккөз іріктеліп алынды.

Нәтиже: Өкпе обыры кезінде минималды инвазивті хирургиялық тәсілдерді (VATS) енгізу операциядан кейінгі асқынулар жиілігінің артуымен қатар жүрмейді, алайда өкпелік және кардиореспираторлық жағымсыз құбылыстардың қаупі сақталады. Метаанализдер деректеріне сәйкес, ERAS-протоколдарын қолдану операциядан кейінгі асқынулардың жиілігін айтарлықтай төмендетіп, госпитализацияның ұзақтығын орта есеппен 2–3 күнге қысқартады, бұл ретте өлім-жітім мен қайта госпитализациялар жиілігінің артуы байқалмайды, әсіресе протоколды сақтау деңгейі жоғары болған жағдайда.

Қорытынды: Торакалды хирургияда ERAS протоколдарының тиімділігі мен қауіпсіздігі дәлелденген: олар асқынулардың жиілігін, стационарда болу ұзақтығын және емдеу шығындарын азайтып, өлім-жітімді арттырмайды. ERAS қағидаттарын табысты енгізу стандарттауды, көпсалалы тәсілді және жүйелі мониторингті талап етеді. Қазақстан жағдайында ERAS-ты жүзеге асыру шектеулі деңгейде, бұл халықаралық ұсынымдарды ұлттық практикаға бейімдеу және кезең-кезеңімен енгізу қажеттілігін айқындайды.