Гепатоцеллюлярлы карцинома кезінде альфа-фетопротеиннің ісікке қарсы иммундық жауапты басудағы рөлі: әдебиеттерге шолу
DOI:
https://doi.org/10.52532/2521-6414-2025-3-77-532Кілт сөздер:
альфа-фетопротеин (АФП), гепатоцелюлярлық карцинома (ГЦК), иммуносупрессия, АФП-бақыланатын иммундық модуляция, иммундық жауапАңдатпа
Өзектілігі: Гепатоцелюлярлық карцинома (ГЦК) – емдеуде күрделі және иммунотерапияға жоғары төзімділігімен ерекшеленетін ең агрессивті әрі өлімге әкелетін қатерлі ісіктердің бірі. Альфа-фетопротеин (АФП) әдетте ГЦК диагнозында маркер ретінде қолданылады. Соңғы зерттеулер оның канцерогенезде және қарсы ісікке иммундық жауапты басатын төзімді микробейтарап ортаны қалыптастыруда маңызды рөл атқаратынын көрсетті. Көптеген жарияланымдарға қарамастан, АФП функциялары мен болжамдық мәнін бағалауда қайшылықтар сақталады, бұл аналитикалық шолу қажеттігін туындатады.
Зерттеу мақсаты — АФП-ның ісік иммундық жауаптан қашу механизміндегі ролін жинақтап, ГЦК-ны емдеуге арналған жаңа иммунотерапиялық тәсілдерді әзірлеуде АФП-ның әлеуетін бағалау.
Әдістер: PubMed және Google Scholar мәліметтер базаларында, сондай-ақ профильді медициналық және ғылыми журналдарда (оның ішінде Cancer Research) 2017-2025 жылдар аралығында АФП және ГЦК тақырыбындағы жарияланымдар жүйелі түрде ізделіп, талданды. Іздеу кілт сөздері: «альфа-фетопротеин», «гепатоцелюлярлық карцинома», «иммуносупрессия», «ісік иммундық жауаптан қашу», «АФП иммундық модуляциясы», «ГЦК иммундық жауабы». Таңдалған мақалалар өзектілік пен жаңалық талаптарына сай болды.
Нәтижелер: Шолу барысында АФП иммуносупрессивті әсерлері және ісіктің иммундық бақылаудан қашу механизмдерін белсендіріп, ГЦК прогрессиясында орталық рөл атқаратыны анықталды. Болжамдық мәліметтердегі қайшылықтар АФП-ның көпқырлы биологиялық қызметінің күрделілігін көрсетеді.
Қорытынды: АФП тек ГЦК-ның маңызды диагностикалық маркері ғана емес, сонымен қатар иммундық төзімділіктің қалыптасуында белсенді қатысушы. Оның қарсы ісік иммундық жауаптарын басу қабілеті емдеу тиімділігін арттыруға арналған кешенді иммунотерапиялық тәсілдерде перспективалы терапевтік мақсат болып табылады.