Қарағанды облысы бойынша фертильді жастағы әйелдердің сүт безі қатерлі ісігін эпидемиологиялық талдау
DOI:
https://doi.org/10.52532/2521-6414-2025-3-77-503Кілт сөздер:
сүт безі қатерлі ісігі , сырқаттанушылық, өлім-жітім, фертильді жас, скринингАңдатпа
Өзектілігі: Бұл мақалада фертильді жастағы (15–49 жас) әйелдер арасындағы сүт безі қатерлі ісігі (СБҚІ)-нің эпидемиологиялық ерекшеліктері зерттеледі. Соңғы онжылдықта репродуктивті жастағы әйелдер арасында СБҚІ-нің жиілігі біртіндеп өсіп келе жатқаны байқалды. Алдын алу туралы ақпараттандырылу - бұл СБҚІ-нен болатын өлімді азайтудың алғашқы және маңызды қадамы. СБҚІ, оның ішінде фертильді жастағы әйелдер арасында және бүкіл әлемде денсаулық сақтаудың өзекті мәселесін тудырады және қазіргі уақытта әйелдер арасында ең көп таралған ісік түрі болып табылады.
Зерттеу мақсаты – 2013-2023 жылдарға Қазақстан Республикасының Қарағанды облысында фертильді жастағы әйелдердің сүт безі қатерлі ісігінің аурушаңдығы мен құрылымын зерттеу.
Материалдары мен әдістері: Қарағанды облысы бойынша 2013-2023 жылдарға арналған репродуктивті жастағы әйелдердің жүрек-қан тамырлары ауруларының ұзақ мерзімді динамикасына ретроспективті эпидемиологиялық талдау жүргізілді. Қарағанды облысы бойынша 2013-2023 жылдарға арналған жүрек-қан тамырлары ауруларының статистикалық деректері жас, өлім және өлім-жітім көрсеткіштері бойынша берілген. Мәліметтер «Қазақстан Республикасы халқының денсаулығы және денсаулық сақтау ұйымдарының 2013-2023 жылдарға арналған қызметі» статистикалық жинақтарынан алынды.
Нәтижелері: Қарағанды облысында 2013-2023 жылдар аралығында СБҚІ-мен сырқаттанушылықтың біркелкі емес динамикасы көтеріліп, төмендеді. Қала тұрғындары арасында СБҚІ-мен сырқаттанушылық жыл сайын ауыл тұрғындарына қарағанда тұрақты түрде жоғары болды. Соңғы жылдары СБҚІ-нің IV сатысының төмендеуі байқалады. Қарағанды облысында 2013-2023 жылдары өлім-жітімнің тиісінше төмендеу үрдісі тіркелуде. Корреляция коэффициенті (r = 0,93) пациенттердің орташа жасы мен сүт безі ісігіның тіркелген жағдайларының орташа саны арасындағы өте күшті оң сызықтық байланысты көрсетеді.
Қорытынды: Қарағанды облысында СБҚІ-мен сырқаттанушылықтың орташа жылдық өсу қарқыны тұрақты өсуде. Жалпы, қалалық жерлерде СБҚІ-нің аурушаңдығы ауылдық жерлерге қарағанда шамамен 1,3-1,6 есе жоғары. Ерте анықтау үлесінің ұлғаюымен СБҚІ-нен болатын өлім-жітім деңгейі айтарлықтай төмендейді. Бұл көрсеткіштің төмендеуі статистикалық маңызды болды (t = 3,12, p < 0,01), бұл ерте диагностика өмір сүруді арттыру және осы аурудан өлімді азайтудың шешуші факторы екенін көрсетеді.
